درمان آکنه یا جوش صورت با طب سورنی

یکی از پرسش هایی که ممکن است در مراجعه برای درمان مشکلات پوستی مطرح شود این است که آیا طب سوزنی برای درمان آکنه و جوش صورت موثر است؟ پاسخ به این سؤال نیازمند توجه به شدت و نوع آکنه، علت های زمینه ای، وضعیت پوست و همچنین شواهد علمی موجود درباره طب سوزنی است.

آکنه یک بیماری شایع پوستی است که بیشتر در دوران نوجوانی آغاز می شود، اما ممکن است در بزرگسالی نیز ادامه پیدا کند یا برای نخستین بار در بزرگسالی ظاهر شود. درمان آکنه بر اساس نوع ضایعات، شدت بیماری، احتمال ایجاد اسکار و شرایط هر فرد متفاوت است. طب سوزنی در برخی مطالعات به عنوان یک روش مکمل برای مشکلات پوستی بررسی شده است، اما شواهد موجود برای اینکه بتوان آن را درمان قطعی یا جایگزین درمان های استاندارد آکنه دانست، کافی نیست.

دکتر عیسی پیرمرادی، پزشک فعال در حوزه طب سوزنی و طب سنتی چینی، با بیش از ۲۰ سال تجربه تخصصی در طب سوزنی، در صورت مناسب بودن شرایط فرد می تواند طب سوزنی را به عنوان بخشی از یک رویکرد مکمل مورد بررسی قرار دهد. در این زمینه نیز هدف، ارائه اطلاعات واقع بینانه درباره مزایا، محدودیت ها و ایمنی روش است؛ نه وعده نتیجه قطعی.

آکنه یا جوش صورت چیست؟

آکنه یک بیماری التهابی شایع واحدهای فولیکول مو و غدد چربی پوست است. این بیماری معمولاً در صورت، پیشانی، سینه، شانه ها و قسمت بالایی پشت بیشتر دیده می شود؛ زیرا تراکم غدد چربی در این نواحی بیشتر است.

ضایعات آکنه می توانند شکل های مختلفی داشته باشند، از جمله:

• کومدون های سرسیاه: منافذ مسدودشده ای که در سطح پوست باز هستند و به دلیل اکسید شدن محتویات داخل آن ها تیره به نظر می رسند.
• کومدون های سرسفید: منافذ بسته ای که برجستگی های کوچک و سفید یا هم رنگ پوست ایجاد می کنند.
• پاپول: برجستگی های کوچک و التهابی که معمولاً قرمز هستند.
• پوسچول: ضایعات التهابی حاوی چرک.
• ندول و کیست: ضایعات عمیق تر و التهابی که در آکنه شدید دیده می شوند و احتمال ایجاد جای زخم در آن ها بیشتر است.

چرا آکنه ایجاد می شود؟

ایجاد آکنه فقط به «کثیف بودن پوست» یا مصرف یک ماده غذایی خاص مربوط نیست. چند عامل در کنار یکدیگر در ایجاد و تشدید آکنه نقش دارند.

افزایش تولید سبوم

غدد سباسه یا غدد چربی در پوست، ماده ای به نام سبوم تولید می کنند. افزایش فعالیت این غدد، به خصوص تحت تأثیر تغییرات هورمونی دوران بلوغ و برخی شرایط دیگر، می تواند زمینه ایجاد آکنه را فراهم کند.

انسداد فولیکول ها

افزایش تولید سبوم همراه با تجمع سلول های مرده پوست می تواند دهانه فولیکول را مسدود کند و باعث ایجاد کومدون شود.

تغییرات میکروبی و التهاب

باکتری Cutibacterium acnes بخشی از میکروبیوم طبیعی پوست است، اما تغییر شرایط داخل فولیکول و افزایش التهاب می تواند در ایجاد ضایعات آکنه ای نقش داشته باشد. بنابراین آکنه صرفاً یک «عفونت پوستی» محسوب نمی شود.

تأثیر هورمون ها

هورمون های آندروژنی می توانند فعالیت غدد چربی را افزایش دهند. به همین دلیل آکنه در دوران بلوغ شایع است و در برخی زنان ممکن است با تغییرات هورمونی، چرخه قاعدگی یا شرایطی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک ارتباط داشته باشد.

آیا می توان آکنه را به طور کامل از بین برد؟

آکنه در بسیاری از افراد قابل کنترل و درمان است، اما انتخاب روش درمان به نوع و شدت آن بستگی دارد. هدف درمان فقط کاهش جوش های فعلی نیست؛ بلکه باید از ایجاد ضایعات جدید، التهاب شدید و باقی ماندن اسکار نیز تا حد امکان جلوگیری کرد.

آکنه خفیف ممکن است با مراقبت صحیح از پوست و درمان های موضعی مناسب کنترل شود، در حالی که آکنه متوسط تا شدید، ندولار یا کیستیک ممکن است به درمان تخصصی تر نیاز داشته باشد.

بنابراین توصیه قدیمی مبنی بر اینکه افراد مبتلا به جوش باید صورت خود را مرتب و با شوینده های قوی بشویند، رویکرد دقیقی نیست. شست وشوی بیش از حد یا استفاده از محصولات تحریک کننده می تواند سد پوستی را آسیب بزند و التهاب را بیشتر کند.

مراقبت از پوست در زمان ابتلا به آکنه

مراقبت روزانه مناسب می تواند در کنار درمان اصلی به کنترل آکنه کمک کند.

• صورت را معمولاً دو بار در روز و پس از تعریق زیاد با شوینده ملایم بشویید.
• از اسکراب های زبر و لایه برداری شدید در پوست ملتهب پرهیز کنید.
• جوش ها را فشار ندهید و دستکاری نکنید؛ این کار می تواند التهاب و احتمال ایجاد لک یا اسکار را افزایش دهد.
• در صورت توصیه پزشک از محصولات غیرکومدون زا استفاده کنید.
• در طول روز از ضدآفتاب مناسب پوست مستعد آکنه استفاده کنید.
• اگر درمان دارویی برای شما تجویز شده است، آن را مطابق دستور پزشک مصرف کنید.

آیا تغذیه در ایجاد آکنه نقش دارد؟

برخلاف باور قدیمی که تقریباً هیچ ارتباطی میان رژیم غذایی و آکنه قائل نبود، مطالعات جدیدتر نشان می دهند که در بعضی افراد، الگوهای غذایی با بار گلیسمی بالا ممکن است با تشدید آکنه ارتباط داشته باشند. درباره مصرف لبنیات نیز در برخی مطالعات ارتباط احتمالی، به خصوص با شیر، مطرح شده است؛ اما این رابطه برای همه افراد یکسان نیست و به معنای آن نیست که تمام افراد مبتلا به آکنه باید لبنیات یا گروه بزرگی از مواد غذایی را حذف کنند.

بهترین رویکرد این است که به جای حذف گسترده و بدون دلیل مواد غذایی، رژیم غذایی متعادل و متنوع داشته باشید و اگر متوجه ارتباط واضح و تکرارشونده میان یک ماده غذایی و تشدید جوش ها شدید، آن موضوع را با پزشک یا متخصص تغذیه مطرح کنید.

آیا استرس می تواند آکنه را تشدید کند؟

استرس به تنهایی علت تمام موارد آکنه نیست، اما شواهدی وجود دارد که افزایش استرس می تواند در بعضی افراد با تشدید آکنه همراه باشد. تغییرات مرتبط با استرس ممکن است روی التهاب، تولید سبوم و رفتارهای فردی مانند دستکاری جوش ها اثر بگذارد.

به همین دلیل خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و روش های سالم مدیریت استرس می توانند بخشی از مراقبت کلی از فرد مبتلا به آکنه باشند. البته مدیریت استرس نباید جایگزین درمان پزشکی آکنه شود.

آکنه و لک بعد از جوش

یکی از مشکلاتی که پس از التهاب آکنه دیده می شود، باقی ماندن لک های تیره یا قرمز بعد از التهاب است. دستکاری و فشار دادن جوش ها می تواند احتمال ایجاد این تغییرات را افزایش دهد. در پوست های تیره تر نیز احتمال بروز هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب بیشتر است.

لک های باقی مانده از جوش با اسکار فرورفته یا برجسته یکسان نیستند. بسیاری از لک های پس از التهاب به مرور زمان کمرنگ می شوند، اما سرعت این روند در افراد مختلف متفاوت است. درمان آکنه فعال و استفاده صحیح از ضدآفتاب می تواند در مدیریت این مشکل اهمیت داشته باشد.

برای درمان لک یا اسکار، ممکن است بسته به نوع مشکل از درمان های موضعی، لایه بردارها، رتینوئیدها، روش های تخصصی پوستی یا سایر درمان های پزشکی استفاده شود. انتخاب درمان باید بر اساس نوع ضایعه انجام شود.

آیا «پاکسازی کبد» باعث درمان آکنه می شود؟

درمان آکنه با مفهوم «سم زدایی کبد» یا مصرف عرقیات گیاهی برای پاکسازی خون، پشتوانه علمی کافی ندارد. کبد و کلیه ها وظایف طبیعی خود را در متابولیسم و دفع مواد مختلف بدن انجام می دهند و شواهد قابل اتکایی وجود ندارد که نشان دهد مصرف یک عرق گیاهی خاص می تواند با «پاکسازی کبد» آکنه را درمان کند.

حتی برخی فرآورده های گیاهی و مکمل ها می توانند با داروها تداخل داشته باشند یا در شرایط خاص به کبد آسیب برسانند. بنابراین برای درمان آکنه بهتر است به جای مصرف خودسرانه مکمل ها و ترکیبات گیاهی، علت و شدت بیماری بررسی شود.

طب سوزنی و درمان آکنه و جوش صورت

طب سوزنی یکی از روش های طب سنتی چینی است که با قرار دادن سوزن های بسیار ظریف در نقاط مشخص بدن انجام می شود. در چارچوب طب سنتی چینی، این نقاط بر اساس نظریه هایی مانند مسیرهای انرژی و «چی» توضیح داده می شوند. در پزشکی مدرن نیز مکانیسم های عصبی و فیزیولوژیک احتمالی طب سوزنی مورد مطالعه قرار گرفته اند.

اما وقتی موضوع درمان آکنه با طب سوزنی مطرح است، باید میان استفاده سنتی از این روش و میزان شواهد علمی درباره اثربخشی آن تفاوت قائل شد. برخی پژوهش ها و مرورهای علمی، طب سوزنی را در بیماری های پوستی بررسی کرده اند، اما کیفیت شواهد برای بسیاری از کاربردهای پوستی پایین یا محدود است و برای نتیجه گیری قطعی به مطالعات بزرگ تر و با کیفیت بالاتر نیاز است.

بنابراین نمی توان گفت طب سوزنی با «تنظیم ارگان های داخلی» یا «باز کردن کانال های انرژی» به طور قطعی آکنه را درمان می کند. همچنین نباید طب سوزنی را جایگزین درمان های استانداردی مانند داروهای موضعی یا درمان های پزشکی لازم در آکنه متوسط و شدید دانست.

طب سوزنی چگونه ممکن است در مدیریت آکنه نقش مکمل داشته باشد؟

اگر طب سوزنی برای فردی انتخاب شود، ممکن است هدف آن فقط خود ضایعات پوستی نباشد. عواملی مانند استرس، کیفیت خواب یا برخی علائم همراه ممکن است در برنامه درمانی فرد مورد توجه قرار گیرند.

با این حال، ارتباط احتمالی میان کاهش استرس و بهبود وضعیت پوست نباید با درمان مستقیم علت آکنه اشتباه گرفته شود. آکنه یک بیماری چندعاملی است و در مواردی که التهاب شدید، ندول، کیست یا خطر اسکار وجود دارد، ارزیابی و درمان مناسب پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

طب سوزنی را در آکنه بهتر است یک روش مکمل و وابسته به شرایط فرد در نظر گرفت؛ شواهد موجود برای معرفی آن به عنوان درمان قطعی یا جایگزین درمان های استاندارد آکنه کافی نیست.

آیا برای درمان آکنه با طب سوزنی تعداد جلسات مشخصی وجود دارد؟

خیر. نمی توان یک دوره ثابت مانند ۱۰ جلسه را برای تمام افراد مبتلا به آکنه به عنوان برنامه قطعی درمان تعیین کرد. شدت آکنه، نوع ضایعات، سن، شرایط عمومی، درمان های هم زمان و پاسخ فرد به درمان می توانند در تصمیم گیری تأثیر داشته باشند.

همچنین ادعای اینکه بیمار از جلسه اول حتماً بهبود قابل توجهی احساس می کند، قابل تعمیم به همه افراد نیست. پاسخ به طب سوزنی متفاوت است و در صورت استفاده از آن برای مشکلات پوستی، ارزیابی روند درمان باید واقع بینانه باشد.

آیا طب سوزنی برای آکنه عوارض دارد؟

طب سوزنی نیز مانند هر مداخله ای کاملاً بدون عارضه نیست. درد یا حساسیت خفیف در محل ورود سوزن، کبودی، خونریزی جزئی یا احساس سرگیجه ممکن است رخ دهد. عوارض جدی مانند عفونت یا آسیب به بافت های عمقی نادر هستند، اما رعایت اصول ایمنی اهمیت زیادی دارد.

برای کاهش خطر عوارض، استفاده از سوزن های استریل و یک بارمصرف، رعایت اصول بهداشتی و انجام درمان توسط فرد واجد صلاحیت ضروری است.

افرادی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند، اختلالات انعقادی دارند، دچار ضعف سیستم ایمنی هستند یا شرایط پزشکی خاصی دارند، باید پیش از انجام طب سوزنی وضعیت خود را با پزشک در میان بگذارند.

آیا طب سوزنی می تواند جایگزین درمان دارویی آکنه شود؟

در آکنه خفیف، متوسط یا شدید، انتخاب درمان به وضعیت پوست و نوع ضایعات بستگی دارد. درمان های پزشکی آکنه ممکن است شامل داروهای موضعی مانند رتینوئیدها، بنزوئیل پراکسید یا سایر داروهای مناسب و در برخی موارد درمان های خوراکی باشد.

آکنه های شدید، ندولار و کیستیک یا آکنه هایی که در حال ایجاد اسکار هستند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند. در چنین شرایطی تأخیر در درمان مؤثر فقط به امید نتیجه گرفتن از یک روش مکمل می تواند احتمال باقی ماندن جای جوش را افزایش دهد.

بنابراین اگر فردی قصد استفاده از طب سوزنی دارد، بهتر است این روش را در صورت مناسب بودن، در کنار مراقبت و درمان استاندارد و نه به جای آن در نظر بگیرد.

چه زمانی برای آکنه باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر جوش ها شدید و دردناک هستند، ضایعات عمیق یا کیستی ایجاد شده اند، جای زخم در حال شکل گیری است، آکنه ناگهان در بزرگسالی شروع شده یا درمان های معمول نتیجه کافی نداشته اند، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

همچنین اگر آکنه همراه با علائم دیگری مانند بی نظمی قاعدگی، افزایش موهای زائد یا سایر نشانه های احتمال اختلال هورمونی باشد، ممکن است بررسی علت زمینه ای ضروری باشد.

آیا طب سوزنی برای همه انواع آکنه مناسب است؟

خیر. آکنه یک بیماری واحد با شدت یکسان نیست. کومدون های ساده، آکنه التهابی، آکنه ندولار و کیستیک و همچنین لک یا اسکار باقی مانده از جوش، هرکدام نیازهای متفاوتی دارند.

اگر طب سوزنی در برنامه فرد قرار گیرد، نوع و شدت آکنه، درمان های قبلی و وضعیت عمومی باید در نظر گرفته شود. در آکنه شدید، اولویت با جلوگیری از التهاب مداوم و ایجاد اسکار است و روش های مکمل نباید باعث تأخیر در درمان اصلی شوند.

مشاوره برای طب سوزنی و مشکلات پوستی

اگر به دلیل آکنه یا مشکلات پوستی به طب سوزنی علاقه مند هستید، بهتر است قبل از شروع درمان درباره تشخیص، شدت آکنه، درمان های مورد نیاز، شواهد موجود برای طب سوزنی و عوارض احتمالی با پزشک صحبت کنید.

دکتر عیسی پیرمرادی، پزشک فعال در حوزه طب سوزنی و طب سنتی چینی، با بیش از ۲۰ سال تجربه تخصصی در طب سوزنی و به عنوان بنیانگذار امبدینگ در ایران و اولین مدرس و مجری روش امبدینگ در کشور، می تواند در صورت مناسب بودن شرایط فرد، نقش طب سوزنی را در یک برنامه مکمل بررسی کند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر و هماهنگی مراجعه می توانید با کلینیک طب سوزنی آکو تماس بگیرید.

آدرس: تهران، بلوار کشاورز، حد فاصل خیابان کارگر و جمالزاده، جنب داروخانه دکتر شیدا دوست، پلاک ۳۴۲، طبقه سوم

تلفن: ۰۲۱۶۶۹۰۵۱۳۵ و ۰۲۱۶۶۹۰۱۹۵۳

کلام آخر

آکنه یک بیماری شایع و چندعاملی پوستی است که عوامل مختلفی مانند افزایش تولید سبوم، انسداد فولیکول ها، التهاب و تغییرات هورمونی در ایجاد آن نقش دارند. به همین دلیل درمان آن نیز باید بر اساس نوع و شدت جوش ها انتخاب شود.

طب سوزنی برای آکنه در برخی پژوهش ها مورد بررسی قرار گرفته است و ممکن است در شرایط خاص به عنوان یک روش مکمل مورد توجه قرار گیرد؛ با این حال، شواهد موجود هنوز برای اثبات اثر قطعی آن در درمان آکنه کافی نیست. بنابراین بهتر است از ادعاهایی مانند درمان تضمینی، بهبود قطعی پس از تعداد مشخصی جلسه یا درمان آکنه از طریق «سم زدایی کبد» و تنظیم قطعی ارگان های داخلی پرهیز شود.

اگر قصد دارید طب سوزنی را برای آکنه امتحان کنید، انجام آن توسط فرد واجد صلاحیت و در شرایط بهداشتی مناسب اهمیت دارد. در عین حال، در آکنه های متوسط تا شدید، دردناک، ندولار یا کیستیک و مواردی که خطر ایجاد اسکار وجود دارد، ارزیابی و درمان پزشکی نباید به تأخیر بیفتد.

سؤالات رایج درباره طب سوزنی برای آکنه

آیا طب سوزنی واقعاً آکنه را درمان می کند؟

شواهد علمی درباره تأثیر طب سوزنی بر آکنه محدود و از نظر کیفیت متغیر است. برخی مطالعات نتایج امیدوارکننده ای گزارش کرده اند، اما هنوز نمی توان طب سوزنی را درمان قطعی آکنه یا جایگزین درمان های استاندارد دانست.

چند جلسه طب سوزنی برای درمان جوش لازم است؟

تعداد مشخص و ثابتی برای همه افراد وجود ندارد. تعداد جلسات باید بر اساس نوع و شدت آکنه، شرایط فرد و پاسخ به درمان تعیین شود. بنابراین وعده بهبودی قطعی پس از ۱۰ جلسه یا از جلسه اول قابل تعمیم به همه افراد نیست.

آیا طب سوزنی می تواند جایگزین داروهای ضدجوش شود؟

خیر. به خصوص در آکنه متوسط تا شدید یا آکنه ای که خطر اسکار دارد، درمان های استاندارد اهمیت زیادی دارند. اگر طب سوزنی انتخاب شود، بهتر است نقش مکمل داشته باشد و بدون نظر پزشک داروهای تجویزشده قطع نشوند.

آیا طب سوزنی باعث از بین رفتن جای جوش می شود؟

لک پس از التهاب و اسکار آکنه دو مشکل متفاوت هستند. شواهد کافی برای اینکه طب سوزنی بتواند به طور قطعی اسکارهای آکنه را از بین ببرد وجود ندارد. درمان اسکار به نوع و عمق آن بستگی دارد و ممکن است به روش های تخصصی پوستی نیاز داشته باشد.

آیا طب سوزنی برای جوش های هورمونی مفید است؟

در آکنه ای که احتمال عامل هورمونی وجود دارد، ابتدا باید شرایط فرد و علائم همراه ارزیابی شود. طب سوزنی نباید جایگزین بررسی و درمان علت های هورمونی احتمالی شود.

آیا طب سوزنی برای آکنه بدون عارضه است؟

خیر. کبودی، درد خفیف، خونریزی جزئی و سرگیجه ممکن است ایجاد شود و عوارض جدی تر مانند عفونت، اگرچه نادر هستند، کاملاً منتفی نیستند. استفاده از سوزن استریل و یک بارمصرف و رعایت اصول بهداشتی اهمیت دارد.

آیا مصرف غذاهای چرب باعث ایجاد جوش می شود؟

رابطه میان غذا و آکنه پیچیده تر از این است که تمام غذاهای چرب را علت جوش بدانیم. برخی شواهد درباره ارتباط رژیم های با بار گلیسمی بالا و احتمالاً بعضی انواع لبنیات با آکنه وجود دارد، اما این رابطه برای همه افراد یکسان نیست. رژیم غذایی متعادل و پرهیز از حذف خودسرانه گروه های غذایی رویکرد مناسب تری است.

آیا پاکسازی کبد با عرقیات گیاهی آکنه را درمان می کند؟

شواهد علمی کافی برای اثبات اینکه «سم زدایی کبد» با عرقیات گیاهی باعث درمان آکنه می شود وجود ندارد. برخی مکمل ها و فرآورده های گیاهی نیز می توانند عوارض یا تداخل دارویی داشته باشند؛ بنابراین مصرف آن ها برای درمان جوش بهتر است بدون مشورت با پزشک انجام نشود.